حذف لوازم خانگی از مرزنشینی؛ مطالبه فوری تولیدکنندگان/ تولید زیر فشار قاچاق و سیاستهای متناقض ارزی است
به گزارش خبرنگار تابناک از استان اصفهان، صنعت لوازم خانگی استان اصفهان که یکی از قطبهای اصلی تولید این محصولات در کشور به شمار میرود، در سال ۱۴۰۴ با کاهش کمسابقه تولید روبهرو شده است. کاهش شدید تولید، افزایش هزینهها، اختلال در تأمین ارز و انرژی و رقابت ناعادلانه با کالاهای وارداتی از مسیرهای غیررسمی، زنگ خطر تعطیلی واحدهای تولیدی و بیکاری کارگران را به صدا درآورده است.
در این گفتوگو، علی شاهزیدی رئیس انجمن صنعت لوازم خانگی اصفهان با تشریح دلایل افت تولید، نسبت به پیامدهای ادامه این روند هشدار داده و راهکارهای برونرفت از بحران را تشریح میکند.
علت اصلی کاهش ۳۸ درصدی (و در برخی گزارشها تا ۵۰ درصدی) تولید در سال ۱۴۰۴ چیست؟
این کاهش عمدتاً ناشی از ترکیب چند عامل است: نخست افزایش سرسامآور هزینههای تولید شامل انتقال تعرفههای وارداتی به نرخ ارز ۱۲۸ هزار تومانی (تالار ۴) باعث افزایش حدود ۸۷ درصدی هزینه مواد اولیه وارداتی و افزایش ۵۰ تا ۶۰ درصدی قیمت تمامشده محصولات شده است. همچنین، مواد اولیه داخلی (پتروشیمی و فولاد) با قیمتی ۳۰ تا ۶۰ درصد بالاتر از نرخ جهانی عرضه میشود.
محدودیت تأمین ارز نیز موثر است. تولیدکنندگان با صفهای طولانی (حداقل ۱۸۰ روزه) برای دریافت ارز مواجه هستند که عملاً تأمین مواد اولیه را مختل کرده است. تخصیص ارز واردات مواد اولیه خارجی نسبت به سال گذشته ۶۰ درصد کاهش یافته است.
همچنین از مشکلات تأمین انرژی باید نام برد. قطعی مکرر برق و گاز به مدت ۳ تا ۴ روز در هفته، روند تولید را به شدت کند کرده است، علاوه بر اینها رقابت ناعادلانه با کالای قاچاق را نیز باید برشمرد. ورود گسترده لوازم خانگی از مسیر "قانون مرزنشینی" با تعرفه تنها ۵ درصد (در مقابل ۵۵ درصد برای واردات رسمی) قیمت این کالاها را به طور مصنوعی پایین نگه داشته و سهم بازار تولید داخلی را تصاحب کرده است.
کاهش شدید قدرت خرید مردم علت دیگر این موضوع است، زیرا تورم و افزایش هزینههای معیشتی، تقاضای مؤثر در بازار را کاهش داده است.
ایجاد ضوابط تجاری و ارزی خلق الساعه بر خلاف قانون بهبود کسب و کار همچون تعیین سهمیه ارزی و ضابطه بهینه سازی مصارف ارزی که تمامی فرآیند تجارت خارجی را مختل نموده و انجمن در همان ابتدای اجرای آن درخواست لغو آنرا از وزارت صمت داشت که با وجود مکاتبه اداره کل صمت اصفهان با وزارت صمت متاسفانه لغو نشد.
همچنین در شرایطی که کشور با تحریم ها و مشکلات عدیده تامین ارز برای تولیدکنندگان مواجه است اخیرا مجوز واردات 7.2 میلیارد دلاری طبق مصوبه کمیته ماده 4 قانون مرزنشینی این طریق صادر شده است! افراد محلی با دریافت مبالغ ناچیز، صرفاً پوشش انسانی و قانونی این شبکهها هستند وکرامت انسانی آنان قربانی سود شبکههایی میشود که بیشترین منفعت و کمترین هزینه را میپردازند.
با وجود این مشکلات، انجمن چه اقداماتی برای جلوگیری از تعطیلی خطوط تولید و تعدیل نیرو در استان اصفهان و حمایت از صنف در نظر دارد؟
انجمن به طور مستمر پیگیر موضوعاتی کلیدی در سطح ملی و استانی است، از جمله پیگیری قانونی، در این راستا مکاتبات و گزارشهای مستند و مستمر به نهادهای سیاستگذار مانند وزارت صمت، اتاق بازرگانی، مرکز پژوهشهای مجلس و نمایندگان محترم مجلس برای نشان دادن عمق فاجعه و لزوم اقدام فوری انجام میشود.
اقدام دیگر، درخواست حذف لوازم خانگی از مرزنشینی است. اولین و فوریترین درخواست، حذف کلیه محصولات لوازم خانگی اصلی (مانند یخچال، ماشین لباسشویی، جاروبرقی و تلویزیون) از فهرست کالاهای مجاز برای واردات از طریق قانون مرزنشینی است. این اقدام بلافاصله رقابت ناعادلانه را کاهش میدهد.
پیگیری تخصیص بهینه ارز و انرژی نیز در دستور کار قرار دارد. در این راستا مذاکره برای اولویتدهی به تأمین ارز مورد نیاز صنعت با نرخ ثابت و تضمین تأمین پایدار انرژی واحدهای تولیدی انجام میشود.
باید از ارائه طرحهای حمایتی نیز نام برد. پیشنهاد اعطای تسهیلات ارزی و ریالی خاص به واحدهای تولیدی فعال و مشوقهای مالیاتی برای جلوگیری از تعدیل نیرو نیز مطرح شده است.
آیا حمایتهای وزارت صمت کافی بوده یا سیاستهای متناقض عامل رکود هستند؟
با وجود برخی تلاشهای وزارت صمت، سیاستهای متناقض سایر نهادها، اثر حمایتها را خنثی کرده است. اصلیترین تناقض، اجازه ورود گسترده کالاهای مشابه تولید داخلی با کیفیت و قیمت پایینتر از مسیر "مرزنشینی" است که مستقیماً با سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی و تأکیدات مقام معظم رهبری بر حمایت از کالای ایرانی در تضاد است. همچنین، بیثباتی در سیاستهای ارزی و قیمتگذاری مواد اولیه داخلی، برنامهریزی تولیدکنندگان را غیرممکن ساخته است. در خصوص لغو ضابطه بهینه سازی مصارف ارزی نیز با وجود مکاتبه و اختلال در روند تامین مواد اولیه خارجی هنوز اراده و شهامتی اثربخش برای حذف آن وجود ندارد.
چه برنامهای برای مقابله با پدیده ورود ۳۰ درصد از بازار از مسیرهای غیررسمی (مرزنشینی) وجود دارد؟
راهکار اصلی، اصلاح قوانین موجود و تقویت نظارت است. در این راستا اصلاح فوری فهرست اقلام وارداتی مرزنشینی مهم است. یعنی محدود کردن این قانون به کالاهای اساسی و ضروری یا موبایل و خودرو که تولید داخلی کافی ندارند و حذف قطعی لوازم خانگی از آن و کرامت بخشی به مرزنشینان تا بهجای کولبری یک یخچال یک دستگاه موبایل سبک را با سود بیشتر به کشور وارد کنند.
شفافسازی و نظارت شدید نیز راهکار دیگری است که با ایجاد سامانه یکپارچه رهگیری کالاهای وارداتی از این مسیر و الزام به رعایت کامل استانداردهای ملی، خدمات پس از فروش و گارانتی محقق میشود.
مورد دیگر برخورد با کماظهاری و تخلف است. یعنی تقویت نظارت گمرکی در مبادی ورودی مرزی برای جلوگیری از کماظهاری وزنی و ارزشی که باعث ورود کالا با قیمت غیرواقعی میشود، بنابر اعلام گمرک بوشهر هر تن کالای وارداتی از طریق مرزنشینی 4 هزار دلار است این درحالی است که هر تن کالای وارداتی رسمی 1500 دلار است که خود جای سوال دارد.
افزایش آگاهی مصرفکننده نیز باید در دستور کار باشد. به این معنی که هشدار درباره خطرات استفاده از کالاهای فاقد گارانتی معتبر و استانداردهای ایمنی که از این مسیر وارد میشوند به مصرف کننده داده شود.
آیا انجمن توانسته با نهادهای نظارتی برای کنترل قاچاق همکاری مؤثر داشته باشد؟
بله، انجمن با همکاری انجمن ملی به صورت مستمر مکاتبات و گزارشهای مستند و آماری از حجم تخلفات و خسارات وارده به صنعت لوازم خانگی را در اختیار مسئولین، استانداری، اداره کل صمت استان، اتاق بازرگانی، وزارت صمت، و ... قرار داده و جلسات متعددی برگزار کرده است. با این حال، چالش اصلی در اجرای قانون و برخورد با شبکههای قدرتمند ذینفع واردات مرزنشینی است که نیازمند عزمی فرابخشی و دستور مستقیم از بالاترین سطوح حکومتی است.
چشمانداز تولید و صادرات لوازم خانگی اصفهان در سال ۱۴۰۵ چیست؟
در صورت تداوم سیاستهای فعلی، چشمانداز بسیار نامطلوب است و خطر تعطیلی گسترده خطوط تولید، تعدیل نیروی کار بیش از 30 هزار نفر شاغل در این صنعت و از دست رفتن سرمایهگذاریهای انجامشده وجود دارد. اما در صورت اصلاح فوری روندها، به ویژه حذف لوازم خانگی از مرزنشینی و تثبیت نسبی بازار ارز، این صنعت به دلیل داشتن پایه تولیدی قوی، تنوع محصول و دانش فنی بومیشده، میتواند به سرعت به ثبات بازگردد و حتی فرصتهای صادراتی به بازارهای منطقهای را مجدداً فعال کند.
با شرایطی که ذکر شد چه سیاستهایی میتواند به بازگشت رونق کمک کند؟
چهار سیاست موثر است. نخست سیاست تجاری، یعنی حمایت واقعی از تولید داخلی با ممانعت از ورود کالاهای مشابه داخلی از هر مسیر غیررسمی (به ویژه مرزنشینی) و تعرفهگذاری حمایتی همانگونه که شاهد جنگ تعرفه با سیاست های ترامپ در حمایت از صنایع داخلی هستیم.
سیاست ارزی و تخصیص به موقع و شفاف ارز مورد نیاز صنعت با نرخ با ثابت برای واردات مواد اولیه و ماشینآلات. سیاست انرژی، به معنی تضمین تأمین پایدار و با قیمت رقابتی انرژی (برق و گاز) برای واحدهای تولیدی و در نهایت مبارزه با قاچاق و تقویت شدید نظارت در مرزها و برخورد قضایی با شبکههای بزرگ قاچاق کالا.
آیا امکان همکاری با برندهای خارجی یا سرمایهگذاری مشترک وجود دارد؟
بله، این امکان از نظر فنی و علاقه تولیدکنندگان داخلی وجود دارد. صنعت لوازم خانگی ایران پیش از این نیز تجربه همکاری با برندهای معتبر جهانی را داشته و همچنان دارد.
چنانکه هم اکنون به دلیل وجود ماشین آلات بروز و دانش فنی بومی شده منطبق بر آخرین تکنولوژی روز دنیا بدون هیچگونه آلایندگی زیست محیطی و غیر انرژی بر و آب صنعتی صفر برندهایخوش نام بین المللی در حال حاضر در ایران و اصفهان تولید میشود، اما در شرایط فعلی، بیثباتی اقتصادی، نوسانات شدید ارزی و عدم حمایت کافی از تولید داخل در برابر ورود غیرقانونی کالا، ریسک چنین همکاریهایی را برای سرمایهگذاران خارجی به شدت افزایش داده است. ابتدا باید با ایجاد ثبات و اطمینان در محیط کسبوکار داخلی، بستر لازم برای جذب سرمایهگذاری و انتقال فناوری روز فراهم شود.
صنعت لوازم خانگی ایران در آستانه یک خطر جدی قرار دارد. نجات آن نیازمند اقدام فوری، قاطع و هماهنگ تمام نهادهای حکومتی، به ویژه حذف فوری محصولات لوازم خانگی از چرخه واردات مرزنشینی است. این کار عملی کردن عینی شعار "حمایت از کالای ایرانی" و بهترین اقدام برای "صیانت از اشتغال ایرانی" خواهد بود.
انتهای پیام/