اصفهان در تب گرما میسوزد/ فقط تغییر اقلیم یا سبک زندگی شهری؟
به گزارش خبرنگار تابناک از استان اصفهان، بسیاری از شهروندان اصفهانی معتقدند گرمای تابستان در سالهای اخیر تفاوت محسوسی با گذشته پیدا کرده است. برخی میگویند دو دهه پیش در چنین روزهایی دمای هوا در اصفهان معمولاً به حدود ۳۵ درجه میرسید، اما امروز رسیدن دما به ۴۰ درجه برای این شهر چندان دور از انتظار نیست.
یکی از شهروندان میگوید: قبلاً عصرها هوا قابل تحملتر میشد، اما حالا حتی شبها هم گرما باقی میماند و خانهها دیرتر خنک میشوند.
تا همین چند سال پیش میتوانستیم شبها بدون کولر بخوابیم اما این سالهای اخیر اصلا چنین چیزی ممکن نیست، بماند که در کودکی شبها روی پشت بام میخوابیدیم اما حالا شبها پشت بامها هم خنک نیستند.
آمارهای هواشناسی نیز افزایش دما را تأیید میکند. بر اساس دادههای اداره کل هواشناسی استان اصفهان، میانگین دمای استان در سال آبی اخیر حدود ۱۷.۳ درجه سانتیگراد ثبت شده که نسبت به میانگین بلندمدت حدود ۱.۲ درجه افزایش داشته است؛ افزایشی که از دید کارشناسان نشانهای از روند گرمتر شدن اقلیم منطقه است.
رکوردهای تازه گرما در اصفهان
پریسا ابونصر، اقلیمشناس و کارشناس اداره کل هواشناسی استان اصفهان، معتقد است نشانههای گرمایش در استان بهوضوح در دادههای هواشناسی دیده میشود.
او میگوید: یکی از مهمترین تغییرات، افزایش قابل توجه دماهای کمینه یا همان دمای شبانه است. به گفته او در حال حاضر در ماه خرداد که هنوز تابستان شروع نشده، کمینه دما در بسیاری از نقاط استان به بالای ۲۰ درجه سانتیگراد رسید؛ در حالی که در دهه ۷۰ حتی در گرمترین ماههای سال هم به ندرت چنین دمایی ثبت میشد.
رکوردشکنی دما دیگر محدود به تابستان نیست
به گفته این اقلیمشناس، روند افزایش دما فقط به تابستان محدود نمیشود. او توضیح میدهد که در سالهای اخیر ثبت رکوردهای دمایی در استان افزایش یافته است. در دهه ۸۰ معمولاً در طول یک سال شاید یک ایستگاه هواشناسی رکورد دمایی ثبت میکرد، اما اکنون تقریباً در هر ماه شاهد ثبت رکوردهای جدید دمایی در نقاط مختلف استان هستیم.
ابونصر همچنین میگوید: افزایش دما پیامدهای دیگری نیز به همراه دارد؛ از جمله ذوب زودتر برفها در ارتفاعات، افزایش روانابهای اولیه و فشار بیشتر بر منابع آب زیرزمینی. او تأکید میکند که با وجود این شرایط، حوضه زایندهرود همچنان با خشکسالی بسیار شدید روبهروست و بررسی شاخص خشکسالی بلندمدت در استان نشان میدهد شدت خشکسالی در بسیاری از مناطق بالای ۹۵ درصد است.
شهرهایی که خودشان گرما تولید میکنند
با وجود نقش مهم تغییرات اقلیمی، کارشناسان معتقدند سبک زندگی شهری نیز در تشدید گرمای شهرها مؤثر است. پدیدهای که در علم اقلیم با عنوان «جزیره حرارتی شهری» شناخته میشود؛ حالتی که در آن شهرها به دلیل ساختمانهای متراکم، آسفالت گسترده، کمبود فضای سبز و مصرف بالای انرژی، دمایی بالاتر از مناطق اطراف خود پیدا میکنند.
یکی از نمودهای این تغییر در اصفهان، افزایش استفاده از کولرهای گازی در سالهای اخیر است. در گذشته بیشتر خانههای اصفهان از کولرهای آبی استفاده میکردند، اما با تغییر الگوی ساختوساز و افزایش آپارتماننشینی، استفاده از کولرهای گازی نیز بیشتر شده است.
کارشناسان انرژی میگویند کولرهای گازی علاوه بر مصرف بالای برق، گرمای قابل توجهی را به فضای بیرون منتقل میکنند و وقتی تعداد آنها در یک شهر زیاد شود، میتواند دمای محیط شهری را نیز افزایش دهد.
یکی از کارشناسان حوزه انرژی در این باره میگوید: هر دستگاه کولر گازی گرمای داخل ساختمان را به بیرون منتقل میکند. وقتی هزاران دستگاه به طور همزمان در یک شهر کار میکنند، در واقع مقدار زیادی گرما به فضای شهری اضافه میشود.
تغییر زمان استفاده از وسایل سرمایشی
یکی دیگر از نشانههای گرمتر شدن هوا، تغییر زمان استفاده از وسایل سرمایشی است. در گذشته بسیاری از خانوادهها از اواخر خرداد یا حتی اوایل تیرماه به سراغ کولر میرفتند، اما اکنون این نیاز زودتر احساس میشود.
ابونصر نیز به همین موضوع اشاره میکند و میگوید: در دهههای گذشته مردم اصفهان معمولاً از اواخر خرداد به فکر وسایل سرمایشی میافتادند، اما اکنون این نیاز خیلی زودتر احساس میشود.
گرما، گرد و غبار و تابستانی که فعلا ادامه دارد
افزایش دما تنها مسئله اقلیمی استان نیست. در سالهای اخیر شدت و تعداد طوفانهای گرد و غبار نیز افزایش یافته است. به گفته ابونصر، یکی از این رخدادها باعث شد شاخص آلودگی هوا در اصفهان به ۴۶۹ AQI برسد که عددی بسیار خطرناک محسوب میشود.
او همچنین پیشبینی میکند تابستان امسال نیز گرمتر از حد نرمال باشد. به گفته این اقلیمشناس، بازگشت النینو در اقیانوس آرام و ضعف جریانهای مونسونی اقیانوس هند میتواند از نیمه تیر تا نیمه مرداد باعث تشدید گرما در منطقه شود.
میان تغییر اقلیم و شیوه زندگی
کارشناسان معتقدند افزایش گرمای اصفهان نتیجه ترکیبی از عوامل طبیعی و انسانی است. تغییرات اقلیمی جهانی یکی از مهمترین عوامل به شمار میرود، اما نحوه توسعه شهری، کاهش فضای سبز، مصرف بالای انرژی و افزایش استفاده از تجهیزات سرمایشی پرمصرف نیز در تشدید این شرایط نقش دارند.
به همین دلیل بسیاری از متخصصان محیطزیست تأکید میکنند که مدیریت مصرف انرژی، گسترش فضای سبز شهری، استفاده از مصالح مناسب در ساختمانها و اصلاح الگوی مصرف میتواند بخشی از اثرات گرمای شهری را کاهش دهد.
در غیر این صورت، شهری که زمانی تابستانهای نسبتاً قابل تحملی داشت، ممکن است هر سال با موجهای شدیدتر گرما روبهرو شود؛ گرمایی که دیگر تنها نتیجه طبیعت نیست، بلکه تا حدی محصول شیوه زندگی شهری نیز به شمار میآید.
انتهای پیام/